PROGRAM WYCHOWAWCZY GIMNAZJUM NR 54

im. Adama Kazimierza ks. Czartoryskiego

w Warszawie

 

Specyfika  Programu  wychowawczego  Gimnazjum  54

 

      Specyfika  Programu  wychowawczego  Gimnazjum  54  wynika  z  przyjętej  w  naszej  szkole filozofii  wychowania,  której  zarys  zostanie  przedstawiony  poniżej.

      Program  wychowawczy  Gimnazjum   54  służy  przygotowaniu  uczniów  do  sprawnego  funkcjonowania  w  społeczeństwie  i  świecie.  Skupia  się  na  trzech  przenikających  się   obszarach   tematycznych:

I.     Ja -  poznawanie  i  rozumienie  samego  siebie.

II.    Ja  i  Ty -  relacje  międzyludzkie.

III.  Ja  w  społeczeństwie  i  w  świecie.

      Taki  wybór  tematyki  dostosowany  jest  do  fazy  rozwojowej  13-15-latków.  Należy  w  tym  miejscu  przypomnieć  kilka  powszechnie  znanych  faktów:  gimnazjaliści  wkraczają  w  etap  kształtowania  swojego  autonomicznego "ja",  nakreślają  pierwsze  znaczące  cele  życiowe.  Stawiają  sobie  pytania  o  sens  swojego  istnienia  i  istnienia  świata  w  takim  kształcie, w  jakim  przedstawia  go  współczesna  wiedza. Podważają  oczywiste  twierdzenia  i  kwestionują  wiele  ogólnie  przyjętych  norm.  Skupiają  uwagę   przede  wszystkim  na  sobie,  a  jednocześnie  są  przekonani,  że  nieustannie  podlegają  obserwacji  i  ocenie  innych. W  trakcie  dojrzewania  osobowości   popełniają  liczne  "błędy":  mylą  intymność  z  zamknięciem  się,  zastępują  krytykę  krytykanctwem,  wolność  rozumieją  jako  robienie  tego,  na  co  ma  się  ochotę. A  gdy  do  tego  dodać  zmienność  nastrojów  i  burzę  uczuć,  można  dostrzec, z  jakimi  problemami  mierzy  się  przeciętny  uczeń  gimnazjum  i  jakiej  pomocy  potrzebuje  ze  strony  wychowawców.  

      Trzeba  jednak być świadomym, że niezależnie od intensywności starań i  zakresu  wiedzy wykorzystywanej w  kontaktach  w wychowankami  wychowawca  nie  rozwiąże ich  problemów  rozwojowych.  Może  jedynie  wyposażyć  ich  w  umiejętności,  dzięki  którym  łatwiej  będzie  im   funkcjonować  w  relacjach  z  innymi  i  dążyć  do  uporządkowania  myśli  i  emocji.  Zatem  podstawowym  zadaniem  wychowawcy  jest  wspieranie  wychowanka  w rozwiązywaniu pojawiajacych  się  na tym  etapie  rozwoju   problemów.

      W  centrum tak  rozumianego  procesu  wychowania  zawsze znajduje  się  uczeń, a  wszelkie  działania  pedagogiczne  powinny  być  rozpatrywane  z  punktu  widzenia  jego  potrzeb i  pożytku. W  związku  z  tym  proponujemy,  aby  przy  realizacji  Programu  wychowawczego  Gimnazjum  54  opierać  się  na  następującym  Kodeksie  Wychowawcy:

1. Po  pierwsze -  nie  szkodzić.

To  znaczy - postępować  tak,  aby  wzmacniać  w  wychowankach  poczucie bezpieczeństwa,  przekonanie  o  ich własnej  wartości  i  wartości   ich relacji   z  innymi  ludźmi  oraz  poszanowanie  wszelkich   praw.  

2.  Po drugie -  otwierać.

Wspierać  naturalną  ciekawość  świata  tkwiącą w młodych  ludziach. Raczej  wskazywać  drogi  poszukiwań niż udzielać gotowych odpowiedzi. Zadawać  wiele  pytań  rozszerzających  horyzonty  uczniowskiego  myślenia. Nie  czekać  na  natychmiastowe  odpowiedzi.

3. Po  trzecie-  być  otwartym.

Odrzucić   stereotypy  związane  z  wychowaniem  młodzieży i  z  relacjami: nauczyciel -  uczeń.   Zastanowić  się,  czego  można  nauczyć  się  od  własnych  wychowanków.  Traktować  ich  tak,  jak  samemu  chciałoby  się  być  traktowanym.

4.  Po  czwarte - nie  udawać.

Że  wie  się  wszystko, nawet  to,  czego  się  nie  jest  pewnym.  Że  ceni  się  wartości,  których  się  nie  ceni.  Że  nie  akceptuje  się  zachowań,  które  się  akceptuje  (I  odwrotnie !) .  Że jest  się  kimś,  kim  się  nie jest. 

5.  Po  piąte - poszukiwać.

Efektywnych i efektownych  form  kontaktu  z  wychowankami. Ciekawych i  ważnych dla  uczniów tematów  oraz  niebanalnych  sposobów i  środków  ich  realizacji. Inspiracji  do   działania  dla  siebie  i  dla  młodzieży . Swojej  tożsamości  wychowawcy i  nauczyciela...

     Wychowawcą - według założeń  Programu  wychowawczego  Gimnazjum  54 - jest  każdy  nauczyciel,  nie  tylko  ten,  który  nominalnie  pełni  taką  funkcję.  Zatem  każdy  pracownik  dydaktyczny  naszej  Szkoły  zobowiązany  jest  do  realizacji  założeń  Programu  wychowawczego  w  takim  stopniu,  w  jakim  umożliwia  to  specyfika  prowadzonych  przez  niego  zajęć . 

     W  realizacji  założeń  Programu  wychowawczego  należy  uwzględnić  rolę rodziców. Każdy nauczyciel  obejmujący  wychowawstwo  klasy  pierwszej zobowiązany  jest  do  zapoznania  ich na  pierwszym  zebraniu z  celami  wychowania  w naszej  Szkole, z  założonymi  umiejętnościami  wychowanków  oraz  z  zarysem  trzyletniego  klasowego  programu  wychowawczego.  Przy  projektowaniu klasowego  programu  wychowawczego  konieczne  jest  zaplanowanie  form  współpracy  z  rodzicami,  jak  również  uwzględnienie  propozycji  współpracy   płynących  z  ich  strony.

     Nasi  wychowankowie  wnikliwie obserwują ludzi, w tym oczywiście rodziców, wychowawców i  nauczycieli. Autorytet  wychowawczy  w  ich  oczach  mają  osoby  "autentyczne",  w  których  przypadku  słowa  pokrywają  się z czynami, a wartości wskazywane w sytuacjach wychowawczych  jako  istotne  znajdują odbicie w  codziennych  zachowaniach.  Nie  znaczy  to,  że  wychowankowie  unikają  zachowań  rozpoznanych  u  osób  o  mniejszym  autorytecie. Przeciwnie - naśladują   wszelkie  zaobserwowane  sposoby  kontaktowania  się  z  innymi - również  niepożądane.  Dlatego  nie  wystarczy  mówić  o  tym,  jak  należy  zachowywać  się  w  relacjach  z  innymi,  nie  wystarczy  piętnować  zachowania  nieadekwatne,  ale  przede  wszystkim  należy  dawać  własnym  postępowaniem  wzorce  zachowań  oczekiwanych  od  wychowanków .  

      Listę  takich  pożądanych  zachowań  zawiera  umieszczony  poniżej  opis  celów  wychowania   oraz  założonych  umiejętności  wychowanków  po  trzech  latach  uczęszczania  do  Gimnazjum  54.

  

        

 

 

 

CELE   WYCHOWANIA

Chcemy,  aby  nasi  uczniowie  po  trzyletnim  cyklu  wychowawczym:

ZAŁOŻONE  UMIEJĘTNOŚCI

Aby  ustalone  cele  mogły  zostać  zrealizowane,  uczniowie  powinni  umieć:

byli  ciekawi  świata  i  ludzi;

 

-   czerpać  wiedzę  o  ludziach  i  świecie  ze  wszystkich

    dostępnych  źródeł.

czuli  potrzebę  poznawania siebie  i rozwijania  się;

 

-   zauważyć  zmiany  zachodzące  w czasie  we  własnej

    postawie;

-   określać  swoje  różnorodne  potrzeby  i  znać  granice  ich

    spełniania;

-   dostrzegać  swoje  mocne  i  słabe  strony   i  na  tej

    podstawie  ustalać  kierunki  własnego  rozwoju.

potrafili  dbać  o   siebie- o  swój  stan  fizyczny  i  psychiczny;

-  odpowiednio  reagować   na  związane  z  dojrzewaniem 

    zmiany  swojego  organizmu  i  jego  funkcjonowania;

-   radzić  sobie  ze stresem  pojawiającym  się  w  typowych

    sytuacjach;

-   unikać  zagrożeń  zdrowia  związanych  z  używkami

    ( papierosy,  alkohol,  środki  odurzające),  zaburzeniami 

    łaknienia ( anoreksja,  bulimia), korzystaniem  ze 

    współczesnych   środków  przekazu (telewizor,  komputer,

    wideo,  internet,  telefon  komórkowy);

-   poprosić  odpowiednią  osobę  o  pomoc;   

-   dbać  o  kondycję;

-    stosować  się  do   zasad   bezpieczeństwa  i  higieny

    odpowiednio  do  sytuacji;

-   odpoczywać.

samodzielnie  myśleli  i  działali;

-   wyznaczać  sobie  cele  i  określać  sposoby  ich  realizacji;

-   przewidywać  skutki   planowanych  działań,  możliwe 

    przy  ich  realizacji  trudności  i  niebezpieczeństwa;

-  oprzeć  się  negatywnej  presji  środowiska  na 

    podejmowane  decyzje.

przejawiali  wrażliwość  etyczną;

-  odróżniać  zachowania  moralne  od  niemoralnych  w

   oparciu  o  Dekalog  i  obowiązujące  prawo.

wykazywali  się  inteligencją  emocjonalną  wobec  siebie  i  innych;

-   nazywać  swoje  emocje  i   dostrzegać  ich  wpływ  na   

   własne  zachowanie   (agresja);

-  właściwie  zareagować  na  cudzą  agresję;

-  szanować  uczucia  innych;

-  pomagać  innym  w oczekiwanym  przez  nich  stopniu;

-  rozwiązywać  konflikty.

byli  otwarci  na  różnorodność  ludzkich  zachowań  i  postaw,  na  wielość  kultur;

-   odnosić  się do  innych  z  szacunkiem,  bez  uprzedzeń  i 

    osądzania .  

czuli  potrzebę  uczestnictwa  w  życiu  społecznym  i   kulturalnym ;

-   korzystać  zgodnie  z  własnymi  upodobaniami  z  oferty 

   instytucji  kulturalnych,  oświatowych  i  wychowawczych, 

   w  tym  organizacji  młodzieżowych;

-   współpracować  z  innymi przy  realizacji  projektów 

    ogólnej  użyteczności ( np. akcje charytatywne, wolontariat,

    przedstawienia,  uroczystości szkolne,  imprezy  klasowe ).

byli  przygotowani do  życia  w  społeczeństwie  demokratycznym  i  przejawiali  szacunek  do  demokratycznie  stanowionego  prawa;

-  respektować  prawa  przysługujące  innym;

-  korzystać  z  przysługujących    praw;

-  wywiązywać  się  z   obowiązków.

byli  zdolni  do  dojrzałego  patriotyzmu  polegającego  na  przywiązaniu  do  narodowej  tradycji,  na  krytycznym  osądzie  własnej  przeszłości  historycznej  oraz   na  odpowiedzialności  za  przyszłe   losy  ojczyzny;

-  zgodnie  z  tradycją  obchodzić  święta  państwowe, religijne

   i  lokalne  typowe  dla  miejsca  zamieszkania  czy 

   wyznawanej  wiary;

-  wskazać  godne  naśladowania   przykłady  postaw

    patriotycznych  z  historii  Polski;

-  dostrzec  w  historii Polski  naganne  przejawy 

   nacjonalizmu  lub  działania  na  szkodę  kraju;

-  zauważyć  związek  między  decyzjami  obywateli 

   demokratycznego  państwa  a   jego  stanem  i  przyszłością.

czuli  się  odpowiedzialni  za  stan  środowiska,  w  którym  żyją.

-  postępować  tak,  aby  mieć pozytywny  wpływ  na  stan  

   środowiska  naturalnego.

 

Treści  kształcenia

 

I.    Ja -  poznawanie  i  rozumienie  samego  siebie.

 

1.  Zmieniam się  w  czasie:  Kim  byłem ?  Kim  teraz  jestem ? Kim  będę?

2.  Dojrzewam:

                        -   fizycznie;

                        -   intelektualnie;

                        -   społecznie;

                        -   emocjonalnie.

3.  Potrafię  nazwać  swoje  uczucia.

4.  Emocje "wygodne"  i  "niewygodne"  do  przeżywania - jak  mogę  sobie  radzić  z  tymi  drugimi?

5.  Jak  emocje wpływają  na  moje  zachowanie?

6.  Czego  potrzebuję?

                                           -   czego  potrzebują  ludzie ( klasyfikacja  potrzeb)

                                           -   potrzeby  mojego  organizmu;

                                           -   potrzeba  bezpieczeństwa;  

                                           -   potrzeba  kontaktu;

                                           -   potrzeba aktywności ( poznawczej  i  konstruktywnej)

7.   Granice  spełniania  moich  potrzeb.

8.    Moje  mocne  i  słabe  strony.

9.  Co  chciałbym  w  sobie  zmnienić ?

10.  O  czym  marzę?

11.  Co  chcę  osiągnąć: w  ciągu  miesiąca, w  ciągu  semestru,  w  ciągu  roku,  w  gimnazjum,  jeszcze  później...

12.  Wyznaczam  sobie  cele: planuję,  realizuję,  oceniam  wyniki.

13.  Strachy,  które  drzemią  we  mnie: czego  się  boję?  czego  się  wstydzę?

14.  Jak  mogę  sobie  radzić  ze  stresem ?

15.  Kto  w  czym  może  mi  pomóc?

16.  Co  jest  dla  mnie  ważne?

17.   Świat  moich  wartości.

                                     

II.   Ja  i  Ty -  relacje  międzyludzkie.

 

1.   Czego  oczekuję  od  ciebie?  Czego  oczekujesz  ode  mnie?  ( Rola  wzajemnych  oczekiwań  w  relacjach 

      interpersonalnych).

2.   Czym  się  od  siebie  różnimy?  W  czym  jesteśmy  podobni? 

3.   Różnice  nie  muszą  nas  dzielić. (  Tolerancja,  akceptacja)

4.   Chcemy  się  zrozumieć  nawzajem.  Co  nam  przeszkadza?  Co  nam  pomaga?

5.   Dlaczego  trudno  nam  się  porozumieć?  (Bariery  komunikacyjne)

6.   Mam  wzgląd  na  twoje  uczucia. (Empatia)

7.   Chcę  cię  wysłuchać. (  Pomocne  słuchanie)

8.   Jak  się  porozumiewamy?  ( Niezbędne  elementy  komunikacji)

9.   Czy  można  mówić,  nie  używając  słów? (Komunikacja  niewerbalna)

10.  Nie  chcę  cię  urazić. (  Komunikaty  typu  "ja").

11.  Potrafimy  ze  sobą  współpracować.

12.  Rozwiązujemy  konflikty.

13.  Znam  twoje  prawa  i  respektuję  je.

14.  Zasady  dobrego  wychowania  ułatwiają  nasze  kontakty.

15.  Dziewczęta- chłopcy:  czego  od  siebie  oczekujemy?

16.  Co  mogę  dla  ciebie  zrobić?

17.  Pomagać  trzeba  umieć.

 

 

III. Ja  w  społeczeństwie  i  w  świecie.

 

1.   Jakie  role  społeczne  spełniam ? Do  jakich  grup  należę?

2.   Jak  zorganizowana  jest  grupa   społeczna? 

3.   Co  łączy  mnie  z  innymi  w grupie ? (Cele  grupowe  a  cele  jednostki)

4.   W  grupie  jestem  sobą . ( Asertywność)

5.   Zagrożenia,  z  jakimi  mogę  spotkać  się  w  środowisku:

                                                                                                   -  przemoc ( źródła,  sposoby  reagowania );

                                                                                                   -  uzależnienia ( rodzaje,  przyczyny,  skutki, profilaktyka).

6.  Moje  prawa  i  obowiązki:

                                                - w  rodzinie (Prawa  dziecka)

                                                - w  szkole  (Prawa  dziecka,  Prawa  i  obowiązki  ucznia,  regulamin  porządkowy,  klasowe 

                                                   regulaminy  wychowawcze, Wewnątrzszkolny  System  Oceniania,  Konstytucja  Samorządu 

                                                   Uczniowskiego  i in.)

                                                - w  Polsce, w  Europie,  w  świecie ( Konstytucja  RP,  Prawa  człowieka. Prawa  dziecka);

7.    Co  mogę  zrobić  dla  mojej  planety?   ( Zagrożenia  ze  strony  człowieka.  ochrona  przyrody,  gospodarowanie

       zasobami   naturalnymi).

8.    Co  się  dzieje  w  moim  kraju,  w  regionie,  w  mieście,  w  dzielnicy,  w  szkole (  bieżące  wydarzenia  polityczne, 

       społeczne,  gospodarcze,  kulturalne).

9.    Jestem  Polakiem ( pojęcie patriotyzmu, symbole i  tradycje  narodowe,  obchody  świąt  państwowych);

10.  Znam  moje  miasto / moja  dzielnicę ( historia, topografia,  podział  administracyjny,  instytucje  władzy  państwowej,

       społeczne,  kulturalne, etc.)

11.  Moja  szkoła  ( obyczaje  szkolne, sylwetka  Patrona,  hymn  szkoły, zajęcia  pozalekcyjne ).

12.  Moja  klasa  (  co  chcemy  osiągnąć,  jakie  zasady  nas  obowiązują,  święta,  imprezy  klasowe,  wyjścia  i  wycieczki, 

       miejsce  rodziców  w  życiu  klasy - w  czym  mogą  nam  pomóc?)

 

 

 

Uwagi  o  realizacji  Programu  wychowawczego  Gimnazjum  54

 

      Opisane  uprzednio:  specyfika  Programu  wychowawczego  Gimnazjum 54,  cele  wychowania,  zamierzone  osiągnięcia  uczniów  oraz  treści  nauczania są  podstawą  do  opracowania  przez  każdego  wychowawcę  klasowego  programu  wychowawczego  przed  objęciem  wychowawstwa. 

       W  tym  wypadku  Program  wychowawczy  szkoły okazuje  się   "przyjazny"  wychowawcom.  Pozwala  bowiem na   samodzielne,  zgodne  z  zainteresowaniami  i  wykształceniem     formułowanie  owego  trzyletniego   programu wychowawczego  klasy.  To  znaczy,  że  od   wychowawcy  zależy,  jakimi  metodami,  formami  i  środkami  będzie  dążył  do wyznaczonych  celów  wychowania  i  realizacji obowiązujących  treści   nauczania.  Od  niego  również zależy,  o jakie  dziedziny  owe  treści  zostaną  rozszerzone  i   co  stanie  się  "dominantą  wychowawczą" danej  klasy.   Jak  to  rozumieć ?  Każdy  z  nauczycieli-wychowawców  czymś  się  interesuje,  ma  pasję,  którą  może  "zarazić"  wychowanków,  sprawić  aby  obowiązkowe  treści  nauczania  "ożyły"  w  szczególnych  sytuacjach,  a  jednocześnie  wzbogacić  uczniowską  wiedzą  o  świecie.  Dlatego  warto  nadać  trzyletniemu  klasowemu  programowi  wychowawczemu  szczególny  profil - ekologiczny,  prozdrowotny,  filozoficzny, europejski,  teatralny,  kulturowy,  patriotyczny,  społeczny,  ekonomiczny, polityczny,  artystyczny,  psychologiczny,  turystyczny,  regionalny,  sportowy, czytelniczy,  medialny  etc.  Trzeba  jednak  zadbać  o  to,  aby  zajęcia  związane  z   profilem  wychowawczym  klasy   umożliwiały  realizację  programu  wychowawczego  szkoły. 

       Drugi  powodem,  dla  którego  Program  wychowawczy  Gimnazjum  54  należy  uznać  za "przyjazny"  dla  wychowawców,  jest  opisana  we  wstępie "powszechność"  jego  wdrażania.  To  znaczy,  że  choć  za  stworzenie trzyletniego  programu  wychowawczego  klasy,  jego   zgodność  z  programem  wychowawczym  szkoły  i  realizację    odpowia  wychowawca,  to  nie  wszystkie  treści  kształcenia  musi  realizować  samodzielnie.  Z  pomocą  przychodzą  mu  na  jego  prośbę nauczyciele  uczący  w  klasie,  pedagog,  psycholog,  bibliotekarz,  a  nawet przedstawiciele samorządu  uczniowskiego,   rodzice  lub - za  zgodą  dyrektora  szkoły -  osoby  zaproszone  z zewnątrz.  Sugerujemy  zatem,  aby  przy  opracowywaniu  trzyletniego  programu  wychowawczego  klasy  wychowawca  zaplanował,  które  treści  kształcenia  chciałby  realizować  sam,  w  ramach  godzin  wychowawczych  lub  zajęć  przedmiotowych,  a  w  których  realizacji  potrzebuje  pomocy  innych  osób.  Warto  też  zorientować  się,  które  treści  kształcenia zawarte  w  Programie  wychowawczym  Szkoły  znajdują  się  programach  nauczania  poszczególnych  przedmiotów  i  ścieżek   na  każdym  z  trzech  poziomów  edukacyjnych.  Jak  łatwo  można  dostrzec  w  czasie  lektury  treści  nauczania,  część  z  nich  mieści  się  w  programach  nauczania  wiedzy  o  społeczeństwie  i  historii, języka  polskiego,  biologii,  ścieżki  ekologicznej  i  prozdrowotnej  czy  przedsiębiorczości. Do  wychowawcy  należy  ustalenie  z  poszczególnymi  nauczycielami,  jakie  treści  nauczania  zostaną  przez  nich  wdrożone  i  kiedy.

       Trzecim  powodem,  dla  którego  program  wychowawczy  Gimnazjum 54  można uznać  za  "przyjazny"  dla  wychowawców,  jest  fakt,  że  wskazuje,  jakie  prawa i   obowiązki  mają  w  związku  z  jego  realizacją,  oraz  daje wskazówki  co  do jego  wdrażania.  Jednym  z  ułatwień  jest  podanie  treści  kształcenia  obowiązkowych  dla  danego  poziomu  edukacyjnego  w  formie  konkretnych  tematów  ( których przykładowe scenariusze realizacji można  znaleźć w banku  ciekawych  konspektów   godzin  wychowawczych  w  bibliotece  szkolnej ). Dzięki  temu  wychowawca  przystępujący  do  tworzenia  trzyletniego  klasowego  programu  wychowawczego  otrzyma  materiał,  na  którego  podstawie łatwiej  będzie  mu  opracować  harmonogram  godzin  wychowawczych  w  poszczegolnych  klasach.  Niewymienione  na  żadnym  poziomie  treści  kształcenia  wychowawca  może  umieścić  dowolnie,  pamiętając  o  tym,  że  niektóre  z  nich  powinny  pojawić  się  we  wszystkich  klasach.  Do  tych  zagadnień  należą:  dbałość  o  zdrowie,  bezpieczeństwo  i  higienę,  profilaktyka  uzależnień  i  przeciwdziałanie przemocy (  w  stopniu  odpowiadającym  potrzebom  zespołu  klasowego),  świat  wartości,  wychowanie  patriotyczne,  wychowanie  w  duchu  demokratycznym,  orientacja  w  życiu  politycznym,  społecznym  i  gospodarczym  kraju,  udział  w  życiu  kulturalnym  Warszawy.  Zagadnienia  dotyczące  umiejętności  intrapersonalnych ("Ja")  i  interpersonalnych ("Ja  i  Ty")  warto  podzielić  na  trzy  lata  i  realizować  w  ustalonej  przez  siebie  kolejności,  przypominając  te  omówione  wcześniej.  

Oto  priorytety  i  tematu  obowiązujące  na  poszczególnych  poziomach edukacyjnych:

 

 

Ewaluacja

 

             Ewaluacja  Programu  wychowawczego  Gimnazjum 54  wymaga dwóch  spojrzeń  na ocenianie:  po  pierwsze- diagnozy  osiągnięć  uczniów; po  drugie- sprawdzania  efektywności działań  dydaktyczno-wychowawczych  prowadzonych  w  oparciu  o  założenia  tegoż  programu.

 

Diagnoza  osiągnięć  uczniów.

              Trzeba  pamiętać,  że  wszelkie  ocenianie  wewnątrzszkolne  powinno  być  tak  zorganizowane,  aby  wspierać  rozwój  uczniów  poprzez  dostarczanie im  informacji o postępach  w  nauce  i  kształtowaniu  postaw,  aby  w  ten  sposób  skłaniać  do  pełniejszego osiągania  celów  kształcenia  i  wychowania.  Zatem  podstawą  oceniania winny  być  dla  Programu  wychowawczego  naszej  Szkoły  opisane  w  nim  cele  wychowania i  założone  umiejętności  uczniów. Takie  podejście  wymaga  od  wychowawców  wnikliwej  obserwacji  uczniów  oraz  skrupulatnego  zbierania  informacji o  ich  umiejętnościach  i  postawach  przejawiających  się  w  różnorodnych  zachowaniach.

 Metodą  pracy  z  uczniami,  która  przy  ogromnej  skuteczności  dydaktycznej w  dużym  stopniu  umożliwia  prowadzenie  tego  rodzaju  obserwacji  i  zbieranie  informacji  jest  projekt,  czyli  indywidualne  lub grupowe  wykonanie  złożonego  zadania  według  otrzymanych  wytycznych.  Metodą  projektu  na  ogół  realizowane  są  takie  zadania  jak:  przygotowanie  uroczystości  szkolnej,  imprezy  klasowej, akcji  społecznej, przedstawienia,  prowadzenie  lekcji  przez  uczniów,  przygotowanie  prezentacji (w  tym  plakatu  podsumowującego  omawianą  tematykę).

Ocena  projektu i omówienie jego przygotowania pomoże wychowawcy  przy określeniu  tego,  czy  uczniowie  umieją:

-      czerpać  wiedzę  o  ludziach i  świecie  ze  wszystkich  dostępnych  źródeł (  np.  na  temat  zagrożeń  zdrowia,

       zaburzeń  łaknienia, korzystania  ze współczesnych  środków  przekazu, radzenia  sobie  ze  stresem, 

       odpoczywania, komunikacji  międzyludzkiej, obowiązujących praw, kultywowanych  tradycji  narodowych,

       środowiska  naturalnego); 

-          wyznaczać  sobie  cele  i  określać  sposoby  ich  realizacji;

-          przewidywać  skutki  planowanych  działań,  możliwe  przy  ich  realizacji  trudności  i  niebezpieczeństwa;

-          pomagać  innym  w  oczekiwanym przez  nich  stopniu;

-          rozwiązywać  konflikty;

-          odnosić  się  do  innych  z  szacunkiem,  bez  uprzedzeń  i  osadzania;

-          współpracować  z  innymi;

-          wywiązywać  się  z  obowiązków.

Realizacja  projektu  powinna  być  zakończona  klasowym  jego  omówieniem. Uczestnicy  ( w  dowolnej  formie np.  rozmowy,  ankiety) powinni  udzielić  odpowiedzi  na  pytania  w  rodzaju: Z  jakich  źródeł  korzystaliście  przygotowując  projekt? W  jaki  sposób  dotarliście  do  poszczególnych  źródeł?  Jaki  był  przydział  obowiązków w  grupie?  Jakiego  rodzaju  kłopoty  mieliście  z  przydziałem  obowiązków? Czy  łatwo  było  się  z  nich  wywiązać? Jak  każdy  z  was  ocenia  swój  wkład  w  realizacje  projektu? Jakie  trudności  wystąpiły  przy  realizacji  projektu? Jak  rozwiązywaliście  konflikty,  jeżeli  się  pojawiły? Jakie  są  wasze  wrażenia  ze  współpracy?  Co  było  najprzyjemniejsze  w  realizacji  zadania?  Czego  nauczyliście  się  w  trakcie  przygotowań? 

Natomiast  odbiorcy  również  w  formie  rozmowy  lub  anonimowej  ankiety   powinni  wypowiedzieć  się  na  temat  tego,  co  w  prezentowanym  projekcie  podobało  im  się,  a  co  by  poprawili. Mogą  również  zadawać  pytania  realizatorom.  Niezmiernie  ważny  jest  komentarz  nauczyciela,  który  poza  oceną  opisową  realizacji  projektu  może  dokonać  oceny w  ustalonej z  uczniami  skali.

           Innym  skutecznym  środkiem  pracy,  ale okazją  do  obserwacji  wychowanków i  zbierania  informacji o nich  są  wszelkiego  rodzaju  psychozabawy  pozwalające  uczniom  na  lepsze  poznanie  siebie samych.  Chodzi  tu  o  testy  dotyczące  strategii  uczenia  się,  kwestionariusze  inteligencji  wielorakiej  itp. Przy  ich  stosowaniu  trzeba  wprowadzić  w  klasie  dobrowolność  ujawniania  swoich  wyników. Psychozabawy  mogą  być  dobrym  wstępem  do  niewymuszonej  rozmowy  w  oparciu  o  pytania: Czego  się  o  sobie  dowiedzieliście?  Czy  informacja  uzyskana  z  psychozabawy  jest  zbieżna  z  dotychczasowa  waszą  wiedza  o  sobie? Co  was  zdziwiło  w  otrzymanych  wynikach?  Czy  wyniki  psychozabawy  można  traktować  całkowicie  serio? Czy  uzyskana  informacja  w  czymś  może  wam  pomóc? I  w  tym  wypadku  bardzo  ważny  jest komentarz  nauczyciela,  który  powinien  dotyczyć  tego,  że  psychozabawa  nie  służy ocenie,  lecz  daje  jedynie  informację, więc żaden  wynik  nie  jest  lepszy  od  innego. Wychowawca  może  dać  przykład, jak  wykorzystać  wyniki  psychozabawy  w  praktyce.

          Najbardziej  tradycyjną  formą  oceniania  stanu  wiedzy  i  umiejętności  uczniów  są  wszelkiego  rodzaju  sprawdziany i  indywidualne  prace,  na  ogół  pisemne. Te  formy  również  można  stosować  przy  zbieraniu  informacji  o  kształtowaniu  postawy  uczniów.

Indywidualna  praca  pisemna,  najlepiej w  formie  tekstu  swobodnego  może  stanowić  dobre  podsumowanie  tematyki  związanej  z  poznawaniem  samego  siebie. Uczniowie  mogą  w  dowolnej  formie-  piosenki,  wiersza, strumienia  świadomości- wypowiedzieć  się  na  takie  tematy  jak: Kim  jestem ? Co  się  we  mnie zmieniło? Co  chnę  osiągnąć  w  życiu? Co  w  sobie  lubię? Co  chciałbym  w  sobie  zmienić? Czego  się  boję? Czego  potrzebuję  do  szczęścia?  Czego  oczekuję  od  innych? Czego  ludzie  o  mnie  nie  wiedzą? Jak  spędzam  wolny  czas? Kogo  podziwiam? Czytając  ich  prace  nauczyciel  może  stwierdzić  w  jakim  stopniu  skorzystali  z zajęć  wychowawczych,  w  jakim  stopniu  pogłębili  potrzebę  poznawania  siebie  i  rozwijania  się. Każda  praca  pisemna  powinna  zostać  opatrzona  osobistym,  pozytywnym  komentarzem  skierowanym  bezpośrednio do  ucznia. W klasie można  ogólnie  powiedzieć  o  swoich  wrażeniach  z  lektury  prac  bez  przytaczania  nazwisk  autorów  i  cytatów. Być  może  ktoś  będzie  chciał  zaprezentować  swoją  pracę.

Jeżeli  chodzi  o  sprawdziany,  najbardziej  przydatną  do  celów  wychowawczych  formą  wydają  się  testy  jednokrotnego  wyboru    zawierające  „zadania  operacyjne”,  czyli  takie,  które  nie  tylko  sprawdzają  stan wiedzy,  ale  również  umiejętność  korzystania  z  niej  np. „ Wybierasz  się  na  zakupy  pod  Halę  Marymoncką.  Jako  osoba  postępująca  ekologicznie: a. weźmiesz  ze  sobą wielorazową plastikową  torbę  z  mocnymi  uchami;  b. torbę  płócienną  lub  koszyk;  c. nie  weźmiesz  nic  takiego,  gdyż  pod  Halą Marymoncka  wszyscy  sprzedawcy  pakuja  towary  w  jednorazowe  torby  foliowe.” Albo: „ Od  pewnego  czasu  złości cię zachowanie  kolegi ( który  np. regularnie  prosi  o  pożyczenie  zeszytu  z  rozwiązaniem  zadania  domowego. W  tej  sytuacji: a. nie  masz  prawa  mu  odmówić, bo  okażesz  się  niekoleżeński- musisz  opanować  swoją  złość; b. masz  prawo  opowiedzieć  o  tym  innym kolegom  i   wspólnie z  nimi   obmyśleć  sposób  na dokuczenie  denerwującemu  cię „odpisywaczowi”;  c. masz  prawo  nawrzeszczeć  na  niego  lub  w  inny, podobny  sposób  wyrazić  swoją  złość;  d. masz  prawo  powiedzieć  koledze, jakie  uczucia  budzi w  tobie  jego  postępowanie  i wyrazić  oczekiwanie,  ze  więcej  podobnie  nie  postąpi.”

Testy tego  rodzaju  łatwo  rozliczać  w  punktach  poszczególnym  przedziałom  punktacji, przypisując  określony  komentarz  np. „ Gratuluję! Twoja  wiedza  na  temat  ekologii  jest  znakomita.  Masz  wszelkie  dane,  aby  postępować  w  sposób  przyjazny  dla  środowiska.” Albo: „ Musisz  jeszcze  popracować  nad  swoją  asertywnością. To  bardzo  ważna  umiejętność - opierać  się  negatywnemu  wpływowi  środowiska  na  podejmowane  decyzje.” 

            Wszystkie  proponowane  powyżej  metody,  formy  i  środki  pracy  wspomagają śródsemestralne diagnozowanie  osiągnięć  uczniów, jednocześnie  wskazując  sposoby  komunikowania  uczniowi  oceny-  co  jest  nie  mniej  ważne  niż  sama  ocena.  Dwukrotnie  w  ciągu  roku  szkolnego  wychowawca  staje  jednak  przed  koniecznością  wystawienia  semestralnej i  końcoworocznej  oceny  zachowania  według  skali: wzorowe,  dobre, poprawne,  nieodpowiednie. Ponieważ  ujęta  w  ten  sposób  ocena  zachowania  daje  niewiele  informacji  o  rzeczywistym  zachowaniu  ucznia, warto by  przynajmniej  raz  do  roku przygotować  dla  każdego  ucznia opisową  ocenę  zachowania  dla  niego  i  rodziców  na  podstawie  poczynionych  obserwacji  i  zebranych  materiałów.

             Jeżeli  chodzi  o  ocenę  zachowania  według  skali  urzędowej,  podstawą  do  jej  ustalenia  także  powinny  być  cele  wychowania  w  naszym  Gimnazjum  i  założone  w  Programie  wychowawczym  umiejętności  uczniów.  Jednak  niektóre  z  założonych  umiejętności  trudne  są  do  zweryfikowania  lub  należą  do  sfer  bardzo  osobistych,  zatem  należy  wykluczyć  ich  wpływ  na  semestralną  lub  końcoworoczną  ocenę  zachowania.  Pomocą  dla  wychowawcy  przy  ustalaniu  końcowej  oceny  zachowania  jest  poniższa  tabela, z  której  należy  korzystać  w  sposób  ujęty  w  Regulaminie oceny zachowania.  

 

 Pomiar  efektywności działań  dydaktyczno-wychowawczych.

 

               Wszelkie  działania podjęte  celem  diagnozowania  osiągnięć  uczniów  jednocześnie  posłużyć  mogą  badaniu  efektywności  działań  dydaktyczno-wychowawczych  podjętych  zgodnie  z  założeniami  Programu  wychowawczego  Gimnazjum  54,  gdyż  osiągnięcia  uczniów  w  dużym  stopniu  są  informacją  zwrotną  dla  wychowawcy.  Zatem  badając  postępy uczniów,  należy  poszukiwać  odpowiedzi  na  pytania:  Czy  uzyskane  wyniki  uczniów  są  zbieżne  z  moimi  przewidywaniami?  Dlaczego  tak? Dlaczego  nie?  Co  należałoby  zmienić  w  moim  systemie  wychowawczym,  aby wyniki  były bliższe  oczekiwaniom?

                Podejmowane  działania  ewaluacyjne  powinny  dotyczyć  tych obszarów  wychowania,  które są  priorytetowe  dla  danego  poziomu  edukacyjnego  lub  które  wynikają  z  trzyletniego  klasowego  programu  wychowawczego.  Najpopularniejszą  formą  pomiaru jest  w  tym  wypadku  anonimowa  ankieta  w formie  testu,  zdania  do  uzupełnienia  lub  pytania  otwartego. Ważne  jest,  aby  przynajmniej  raz  w  roku  szkolnym  zdiagnozować  stopień  integracji  klasy,  jej  strukturę  i  wartości.  W  tym  celu warto  zwrócić  się  o  pomoc  do  pedagoga  lub psychologa szkolnego.

             Innym  istotnym  obszarem  ewaluacji  pracy  wychowawczej  jest  weryfikacja  metod,  form,  środków  pracy  wychowawczej i  tematyki  zajęć.  Ponieważ  praca  wychowawcza  nastawiona  jest  na  pożytek ucznia,  dobrze  jest  ustalić,  czy  uczeń  lubi  zajęcia  wychowawcze,  co  mu się  na  nich  podoba,  a  co  by  zmienił.

             Poza  ewaluacją  Programu  wychowawczego  szkoły  z  perspektywy  jednostkowych działań  wychowawczych  wskazane  byłoby  na  życzenie dyrektora  przeprowadzanie  badań  ogólnoszkolnych  corocznie  zaprogramowanych  pod  innym  kątem  np. bezpieczeństwa  w  szkole,  kontaktów  uczniów  z  używkami, poszanowania  praw  dziecka...

 

 

 

 

 

 

 

Program  wychowawczy  Gimnazjum  54 powstał  w  oparciu  o:

A.      Faber, E. Mazlish  „Jak  mówić,  żeby  dzieci  się  uczyły”

T. Gordon  „Wychowanie  bez  porażek  w  szkole”

A.      Radziwiłł  „Filozofia  nauczania  w  gimnazjum” w: „Biblioteczce  reformy. Trzeci  etap  edukacyjny”

„Wychowanie  w  gimnazjum” Praca zbiorowa  wydawnictwa  Dialog. Red. K. Srebrny

oraz  doświadczenia  uczących  w  tej szkole  nauczycieli.